Rodzaje skór – charakterystyka, zastosowanie i pielęgnacja

Skórę naturalną dzieli się głównie ze względu na pochodzenie oraz sposób wyprawiania – do najczęściej spotykanych należą skóra licowa, zamsz, nubuk, skóra lakierowana i anilinowa. Wybór konkretnego typu wpływa na trwałość, wygląd i metody konserwacji. W tym artykule omawiamy charakterystykę najważniejszych rodzajów oraz podpowiadamy, jak je pielęgnować.

Jak klasyfikuje się skóry naturalne?

Skóra naturalna to surowiec pochodzenia zwierzęcego, który w większości przypadków stanowi produkt uboczny przemysłu mięsnego. Zamiast trafiać na wysypisko, poddaje się go garbowaniu i wykańczaniu, dzięki czemu zyskuje elastyczność, trwałość i odporność na zniszczenie. Wysoka higroskopijność sprawia, że w ciągu dnia stopy dorosłego człowieka mogą oddać ponad 100 mililitrów wody, a naturalny materiał potrafi ją wchłonąć. Nowoczesne garbarnie działają według certyfikowanych norm, co ogranicza negatywny wpływ na środowisko.

W praktyce skórę klasyfikuje się według dwóch głównych kryteriów. Pierwsze to gatunek zwierzęcia, z którego pochodzi – decyduje on o naturalnej grubości, miękkości i strukturze włókien. Drugie to technika wyprawiania, która wpływa na fakturę powierzchni, połysk, chłonność i wymagania pielęgnacyjne.

Skóra naturalna ma od spodu włóknistą, matową powierzchnię oraz charakterystyczny zapach. Ekoskóra najczęściej podklejona jest tkaniną i nie wydziela naturalnej woni.

W tabeli znajduje się zestawienie wybranych skór według pochodzenia.

Skóry gładkie – jakie mają właściwości?

Skóry gładkie to grupa materiałów o wygładzonej lub powlekanej powierzchni. Należą do nich przede wszystkim skóra licowa, lakierowana, anilinowa i semi-anilinowa. Ich wspólną cechą jest mniejsza porowatość niż w przypadku skór szorstkich, co przekłada się na większą odporność na zabrudzenia i wilgoć.

Skóra licowa

Skóra licowa powstaje z zewnętrznej warstwy skóry właściwej, czyli lica. Po mechanicznym wygładzeniu i pokryciu cienką warstwą wosku zyskuje gładką, lekko błyszczącą powierzchnię. Taka obróbka sprawia, że kurz i brud słabiej do niej przylegają, a drobne rysy są mniej widoczne.

Do produkcji tego materiału wykorzystuje się najczęściej skórę bydlęcą, rzadziej jagnięcą. Ceny bydlęcej skóry licowej wahają się od 150 do 350 zł za 1 m². Skóra licowa potrzebuje regularnego natłuszczania pastami lub woskami, bo wysycha i może pękać. Stosuje się ją głównie do obuwia, kurtek, torebek i pasków.

Skóra lakierowana

Skóra lakierowana to skóra licowa pokryta warstwą lakieru, która daje lustrzany połysk. Ilość nałożonego lakieru decyduje o intensywności efektu. Materiał jest sztywny i słabo znosi częste zginanie, dlatego w miejscach zgięć mogą pojawiać się pęknięcia. Najlepiej sprawdza się w obuwiu wizytowym i okazjonalnych dodatkach.

Skóra anilinowa i semi-anilinowa

Skóra anilinowa to najbardziej ekskluzywny typ skóry gładkiej. Garbuje się ją z minimalną ingerencją chemiczną, a barwienie wykonuje wyłącznie barwnikami anilinowymi. Dzięki temu zachowuje naturalne ślady, takie jak blizny, pory czy zmarszczki. Jest bardzo miękka, ale najbardziej podatna na plamy, zarysowania i blaknięcie pod wpływem światła.

Skóra semi-anilinowa ma cienką warstwę pigmentu ochronnego. Łączy naturalny wygląd z większą odpornością na zabrudzenia i działanie promieni UV. To praktyczny kompromis między surowym charakterem aniliny a trwałością skór pigmentowanych.

Skóry pigmentowane, zwane też krytymi, pokrywa się grubszą warstwą barwnika kryjącego. Ta powłoka maskuje niedoskonałości i daje najwyższą odporność na wilgoć oraz ścieranie, ale powierzchnia staje się mniej naturalna i sztywniejsza.

Skóry szorstkie – czym różni się zamsz od nubuku?

Skóry szorstkie mają włoskowatą, matową powierzchnię. Często myli się zamsz z nubukiem, choć oba materiały powstają inaczej.

Zamsz powstaje z wewnętrznej strony skóry, czyli mizdry, a nubuk z delikatnie przeszlifowanej zewnętrznej warstwy – lica.

Poniżej opisujemy oba typy dokładniej.

Zamsz

Zamsz uzyskuje się przez szlifowanie mizdry, co daje długie, miękkie włosie. Jest lekki, rozciągliwy i przyjemny w dotyku. W przeciwieństwie do skóry licowej nie pastuje się go, a jedynie impregnuje. Drobne zarysowania są na nim mniej widoczne, ale materiał łatwo chłonie wilgoć i brud. Po przeciągnięciu palcem zostaje na powierzchni smuga, wynikająca ze zmiany kierunku ułożenia włókien.

Nubuk

Nubuk ma znacznie krótsze włosie niż zamsz i powstaje z lica. Jego powierzchnia przypomina delikatną skórkę brzoskwini, jest aksamitna i matowa. Wykorzystuje się go do produkcji obuwia, kurtek i eleganckich dodatków. Nubuk również bywa mylony ze skórą licową, zwłaszcza gdy producent pokryje go cienką warstwą wosku.

W pielęgnacji nubuku unika się past i kremów do skór gładkich. Zamiast tego stosuje się suche szczotki, gumki czyszczące i impregnaty w sprayu. Nubuk ciemnieje pod wpływem wilgoci, dlatego wymaga ochrony przed deszczem i solą drogową.

Jakie skóry egzotyczne i rzadsze spotyka się w modzie?

Poza skórami bydlęcymi i jagnięcymi w galanterii pojawiają się także surowce egzotyczne. Skóra strusia ma charakterystyczne dziurki po piórach, skóra węża i aligatora wyróżnia się fakturą łusek. Są to materiały bardzo drogie i przeznaczone głównie do unikatowych torebek, butów i pasków. Skóra aligatora szybko wysycha, dlatego wymaga nieustannej konserwacji.

Do rzadszych skór należy cordovan, pozyskiwany z zadniej części skóry końskiej. Charakteryzuje się gęstą strukturą, wysokim połyskiem i odpornością na zginanie. Ceniony jest w produkcji luksusowego obuwia i portfeli. Skóra pekari pochodzi z dzikiej świni zamieszkującej Amerykę Południową, jest miękka i dobrze izoluje ciepło.

Jak pielęgnować poszczególne rodzaje skór?

Pielęgnacja każdego typu skóry różni się w zależności od struktury powierzchni. Ta sama zasada dotyczy częstotliwości zabiegów i rodzaju preparatów. Przed pierwszym użyciem nowego środka zawsze warto zrobić próbę na niewidocznym fragmencie materiału.

Skóry gładkie

Skórę licową czyści się miękką szczotką lub lekko wilgotną ściereczką z bawełny. Do mocniejszych zabrudzeń stosuje się mleczka lub pianki przeznaczone do skór gładkich. Następnie nakłada się cienką warstwę kremu odżywczego z woskiem, który zapobiega wysychaniu i pękaniu. Polerowanie szczotką z końskiego włosia przywraca delikatny połysk.

Impregnacja skóry gładkiej tworzy barierę przed wodą i brudem. Preparat w sprayu stosuje się przed pierwszym użyciem, a potem regularnie co 3–6 miesięcy. Skóry lakierowanej nie natłuszcza się kremami, tylko czyści i poleruje dedykowanymi środkami, by nie zmatowić połysku.

Jeśli skóra licowa stwardnieje, możesz zastosować domowy sposób:

1. Wymieszaj wodę z octem w proporcji 1:1.
2. Przetrzyj powierzchnię mieszanką i wytrzyj do sucha.
3. Nałóż na miękką ściereczkę naftę, glicerynę lub oliwę z oliwek.
4. Wetrzyj substancję kolistymi ruchami, pokrywając cały materiał.

Zamsz i nubuk

Oba typy czyści się na sucho – szczotką z gumy krepowej lub specjalnym włosiem. Do punktowych plam można użyć gumki czyszczącej. Nie wolno stosować tłustych past ani kremów do skóry licowej, bo skleją meszek i trwale zmienią fakturę.

Impregnacja jest tu szczególnie ważna, ponieważ skóry szorstkie chłoną wilgoć. Spraye do nubuku i zamszu tworzą niewidzialną powłokę, a po wyschnięciu materiał ponownie przeczesuje się szczotką, by przywrócić puszystość.

Skóry z włosiem

Skóry z włosiem, na przykład owcze, czyści się delikatną szczotką z miękkim włosiem. Do rozczesywania używa się grzebienia o szerokich zębach, a impregnat nakłada cienką warstwą, aby nie obciążać włosa. Takie materiały suszy się z dala od kaloryferów i bez użycia suszarki, bo gwałtowne odparowanie wody prowadzi do twardnienia włókien.